قرارداد هوشمند در بلاک چین و کاربرد آن

قرارداد هوشمند چیست؟

قرارداد هوشمند، به عنوان یک نوع قرارداد خودکار بین سازنده و گیرنده قرارداد شناخته می‌شود. این توافقنامه‌ها به صورت کد نوشته شده و در بلاک‌چین قرار می‌گیرند، که آن‌ها را غیرقابل تغییر و لغو می‌سازد. قراردادهای هوشمند به عنوان یک سیستم خودکار عمل می‌کنند که به همه طرف‌ها اطمینان می‌دهد که عملیات اجرای قرارداد به‌طور فوری و بدون نیاز به واسطه‌گری انجام می‌شود. علاوه بر این، آن‌ها می‌توانند به‌طور خودکار روند کار را انجام دهند.

قرارداد اجرا شده، به عنوان قراردادی که تعامل بین دو یا چند طرف را برقرار می‌کند و توسط آن‌ها امضا شده است، شناخته می‌شود. طرفین در این قرارداد قول می‌دهند که پس از امضای آن، به تعهدات قانونی موافقت‌شده در قرارداد کتبی عمل کنند. قراردادهای هوشمند، به‌ویژه توسط بلاک‌چین اتریوم که یکی از بلاک‌چین‌های معروف جهان است، منجر به ایجاد مجموعه‌ای از برنامه‌های غیرمتمرکز شبکه و کاربردهای متعدد دیگر شده‌اند.

یکی از مزایای کلیدی شبکه‌های بلاک‌چین، خودکارسازی وظایفی است که به طور سنتی نیاز به واسطه شخص ثالث داشتند. به عنوان مثال، به جای اینکه به بانکی برای تایید انتقال وجه از مشتری به فریلنسر نیاز باشد، این فرآیند با استفاده از یک قرارداد هوشمند می‌تواند به طور خودکار اتفاق بیفتد. تنها چیزی که لازم است، دو طرف بر سر یک موضوع به توافق برسند.

این مقاله خوانندگان را با تاریخچه قراردادهای هوشمند، نحوه عملکرد آن‌ها و اهمیت آنها آشنا می‌کند.

 

قرارداد هوشمند چگونه کار میکند؟

قراردادهای هوشمند را می‌توان به عنوان بیانیه‌های دیجیتال "اگر-آنگاه" بین دو یا چند طرف در نظر گرفت. در مثالی که آورده شده است، بازاری از یک کشاورز 100 خوشه ذرت می‌خواهد. کشاورز وجوه را در یک قرارداد هوشمند قفل می‌کند که پس از تحویل می‌تواند تایید شود. هنگامی که کشاورز تعهد خود را انجام می‌دهد، وجوه بلافاصله آزاد می‌شود. اما اگر کشاورز سر موعد تعهد خود را انجام ندهد، قرارداد لغو می‌شود و وجوه به مشتری برگردانده می‌شود.

این مثال یک نمونه از استفاده از قراردادهای هوشمند در یک مورد خاص است. اما قراردادهای هوشمند می‌توانند به طور گسترده‌تری برای مجموعه‌ها کار کنند، از جمله جایگزینی برای دستورات دولتی و سیستم‌های خرد. همچنین، این قراردادها می‌توانند برخی از اختلافات را بدون نیاز به دادگاه حل کنند و به طرفین صرفه‌جویی در زمان و هزینه برسانند.

امنیت قراردادهای هوشمند در حد زیادی از کدی که در پشت آنها قرار دارد ناشی می‌شود. به عنوان مثال، در بلاک‌چین اتریوم، قراردادها با استفاده از زبان برنامه‌نویسی سالیدیتی نوشته می‌شوند که تورینگ کامل است، به این معنی که قوانین و محدودیت‌های قراردادها به طور کامل در کد شبکه تعریف شده‌اند و هیچ کس نمی‌تواند این قوانین را تغییر دهد. در حالت ایده‌آل، این محدودیت‌ها باعث کاهش تقلب‌ها یا تغییرات پنهان در قرارداد می‌شوند. همچنین، قراردادهای هوشمند تنها زمانی قابل اجرا هستند که همه شرکت‌کنندگان در آن موافقت کرده و امضا کرده‌اند.

ایده یک قرارداد هوشمند را می‌توان به چند مرحله تقسیم کرد. ابتدا، نیاز است که دو یا چند طرف توافق کنند و سپس شرایط قرارداد هوشمند را تعیین کنند. این شرایط سپس در قرارداد هوشمند نوشته و سپس کدگذاری شده و در شبکه بلاک‌چین ذخیره می‌شود.

پس از اتمام قرارداد، تراکنش بر روی بلاک‌چین ثبت می‌شود و تمام گره‌ها نسخه بلاک‌چین خود را به‌روزرسانی می‌کنند و وضعیت جدید شبکه را به‌روزرسانی می‌کنند.

اکنون، ممکن است از خود بپرسید که آیا بیت‌کوین و سایر شبکه‌ها می‌توانند از قراردادهای هوشمند استفاده کنند؟ تا حدی، بله. هر تراکنش بیت‌کوین از نظر فنی یک نسخه ساده‌شده از یک قرارداد هوشمند است و راه‌حل‌های لایه دو مانند شبکه لایتنینگ (Lightning Network) برای گسترش عملکرد شبکه توسعه یافته‌اند. با این حال، استفاده اتریوم از قراردادهای هوشمند یک مورد خاص است.

مقابل معمولیتی که در توصیف شبکه‌های بلاک‌چین به عنوان دفتر کل توزیع شده وجود دارد، اتریوم به عنوان یک ماشین حالت توزیع شده شناخته می‌شود که دارای ماشین مجازی اتریوم (EVM) است. این ماشین حالت، که همه گره‌های اتریوم با نگهداری یک نسخه از آن موافقت می‌کنند، کد قراردادهای هوشمند و قوانین مربوط به آن‌ها را ذخیره می‌کند. به دلیل این که هر گره می‌تواند قوانین را از طریق کد تنظیم کند، تمام قراردادهای هوشمند اتریوم محدودیت‌های یکسانی دارند.

همچنین بخوانید: رقابت برای ثبات: بررسی و مقایسه دو استیبل کوین پرکاربرد، تتر و دای

علاوه بر این، بیش از ۲۰۰ قرارداد هوشمند در جستجوگر بلاک‌چین کاردانو (ADA) تا سپتامبر ۲۰۲۱ فهرست شده‌اند. قراردادهای هوشمند ADA با استفاده از زبان‌های برنامه‌نویسی به نام‌های مارلو (Marlowe)، پلوتوس (Plutus) و گلو (Glow) اجرا می‌شوند.

پیشینه تاریخی قراردادهای هوشمند

اصلاحاً، قراردادهای هوشمند به عنوان یک ایده، سال‌ها قبل از ظهور فناوری بلاک‌چین وجود داشته‌اند. در واقع، نیک سابو (Nick Szabo)، از بزرگان این حوزه، ایده قراردادهای هوشمند را در دهه ۱۹۹۰ معرفی کرد.

نخستین مدلی که سابو طراحی کرد، ارز دیجیتالی بیت‌گلد (Bit Gold) بود. این ارز هرگز به صورت رسمی راه‌اندازی نشد، اما از این ایده نمونه اولیه برای بیت‌کوین بود که از قراردادهای هوشمند برای تراکنش‌های امن در اینترنت استفاده می‌کند. در واقع، اگر اینترنت نسخه ۱.۰ محسوب می‌شود و وب ۲.۰ با حضور پلتفرم‌های متمرکز مشخص شده است، آنگاه وب ۳.۰ به عنوان نسخه‌ای از فضای دیجیتال بدون نیاز به اعتماد، خودکار و با توانایی اجرای قوانین می‌تواند تعریف شود.

بسیاری، از جمله وب‌سایت اتریوم، قراردادهای هوشمند را با ماشین‌های فروش خودکار مقایسه می‌کنند. در ماشین‌های فروش خودکار، کالا توسط فروشنده ارائه می‌شود، بدون اینکه نیاز به واسطه انسانی برای تراکنش و تحویل آن باشد. همین هدف توسط قراردادهای هوشمند نیز تعقیب می‌شود، اما با تنوع بیشتری.

قراردادهای هوشمند از زمان ظهور خود، ارتقا یافته‌اند. ابتدا با استفاده از عبارات ساده اگر-آنگاه شروع شدند که برنامه‌نویسان قادر بودند آن‌ها را ایجاد و اجرا کنند. با این حال، این قراردادهای "بدون نیاز به اعتماد"، به خاطر نیاز به دانش برنامه‌نویسی محدود شدند. خوشبختانه، توسعه‌دهندگان در حال حاضر در تلاشند تا مشکلات دسترس‌پذیری را حل کنند.

از آن زمان، توسعه‌دهندگان سعی کرده‌اند قراردادهای هوشمند را به گونه‌ای طراحی کنند که بتوان آن‌ها را بدون نیاز به دانش کدنویسی اجرا کرد. آن‌ها با استفاده از زبان‌های برنامه‌نویسی مختلف، امنیت را افزایش داده، قراردادهای مخفی ایجاد می‌کنند و روش‌هایی برای ذخیره‌سازی خودکار تاریخچه قراردادهای هوشمند به صورت قابل خواندن برای انسان طراحی می‌کنند.

 

 

آینده قراردادهای هوشمند

قراردادهای مبتنی بر نیازهای هوشمند، به عنوان روشی موثر و کارآمد برای انجام قراردادهای نسبتاً بنیادی، به‌طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرند. این نوع قراردادها قابلیت خودکارسازی را دارند و هنگامی که شرایط تعیین شده در آنها فراهم شد، به صورت خودکار اجرا می‌شوند.

پلت‌فرم‌های مختلف قراردادهای هوشمند، نقش مهمی در بهبود عملکرد و صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌های کسب‌وکارها دارند. این قراردادها همچنین با اصلاح روندها و روش‌های تعامل با مشتریان، تحولاتی اساسی در زنجیره تأمین ایجاد می‌کنند. این امر به افراد و تصمیم‌گیرندگان مهم در شرکت‌ها کمک می‌کند تا از برخورد با امور اداری پیچیده خودداری کرده و به کارهای اصلی و روزمره خود تمرکز کنند.

همچنین بخوانید:  تایید رسمی قرارداد هوشمند چیست؟

همچنین، بسیاری از بانک‌ها و شرکت‌های بیمه از قراردادهای هوشمند به عنوان ابزاری کارآمد در فعالیت‌های روزانه خود استفاده می‌کنند. به همین دلیل، قراردادهای هوشمند به سرعت در حال آزمایش و پذیرش در جوامع کسب‌وکاری مختلف هستند. با این حال، هنوز زمانی لازم است تا این نوع قراردادها به طور کامل به عنوان یک بخش اساسی از فعالیت‌های روزمره ما در نظام‌های اقتصادی تبدیل شوند.